Theo lỗ mãng Champa xưa, những người vợ của vua phải lên giàn hỏa thiêu cùng chồng, để theo phục dịch vua
Chỉ tiếc là vì ham mê sắc đẹp của nàng công chúa nước Việt, vua Po Romé dần bỏ quên chuyện chính sự. Công chúa Bia Than Cih được gả cho Po Romé. Theo nguồn sử liệu thì vua Po Romé thuộc tộc người Churu, thuở nhỏ tên là Jakathaot.
Sau khi kết hôn với người vợ đầu Bia Than Cih (người Chăm Bàni), Bia Than Cih không có con, điều đó làm vua Po Romé vô cùng buồn đau, cuộc hôn nhân giữa vua Po Romé và hoàng hậu Bia Than Cih nên chi cũng không trọn vẹn. Theo sử liệu của người Chăm, khi công chúa Hạt mưa về đế kinh, sắc đẹp của nàng như sắc của nữ thần màng tang, đã chinh phục các thần dân của vua Po Romé.
Vài tháng sau, Po Romé lên ngôi vua trị vì sơn hà, sau khi lên ngôi vua lấy biệt hiệu là Po Romé, trị vì vương quốc Champa (1627 – 1651). Tất thảy đều tin rằng, nàng Bia Than Can không chỉ là người vợ đẹp của vua Po Romé, mà còn là người sẽ sinh ra đứa con nỗi dõi cho hoàng phái Chăm, đúng như cái tên công chúa Hạt mưa – cái tên của sự đâm chồi, nảy lộc của nàng.
Cậu bé cũng trực tính bị chế giễu tại các nơi biết lai lịch của mình. Tháp Po Romé Khi xem kỹ tướng mạo Po Romé, vị chiêm tinh tiến cử chàng lên nhà vua và được ưng.
Po Romé lớn lên trong cảnh ngộ đó, cùng mẹ kiếm sống bằng cách đi chăn trâu thuê.
Sử liệu của vương quốc Champa cũ, có nhiều giai thoại về thế cuộc vị hoàng đế chung cuộc là vua Po romé và 3 người phụ nữ, một là công chúa Chăm, một là công chúa Ê Đê, và một là công chúa Ngọc Khoa, con của chúa Nguyễn như trong bài ca Chiêm Thành Ni Danak Po Romé có câu: “Vua Po Romé có 3 vợ: 2 người giống da sậm và 1 người Việt Nam…”.
Vua Po Romé chết đúng vào lúc vương quốc Champa sụp đổ. Về đến hoàng cung, công chúa Ngọc Khoa là ái phi được vua Po Romé cưng chiều nhất. Nàng Bia Út khỏi bệnh. Ông trở nên vị vua chung cuộc của vương quốc Champa. Hai người lại mặn nồng hương tình.
Vượt qua những lời dị nghị, Po Romé lớn vụt lên thành một chàng trai tuấn tú, khôi ngô, vóc dáng khác người. H Drah Jan Kpă là con gái rượu của vị tù trưởng Ê đê này.
Po Romé đã lặn lội đi khắp các xứ sở để tìm thuốc về chữa bệnh cho hoàng hậu nhưng cỡ mãi cũng vô vọng. Sau này, vua Po Romé còn có thêm một người vợ là công chúa Ngọc Khoa – con chúa Nguyễn, gọi là nàng Bia Ut, nhưng chỉ có nàng Bia Than Can là người độc nhất sinh cho vua Po Romé những đứa con kháu khỉnh.
Công chúa Ngọc Khoa là nàng công chúa có nhan sắc nghiêng nước nghiêng thành của Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên.
Đích thân vua là người vác cây rìu đi chặt. Tù trưởng rất yêu quý Công chúa Hạt mưa, coi Công chúa Hạt mưa là vật báu trong nhà, luôn nói sẽ tìm cho H Drah Jan Kpă một người chồng xứng đáng.
Đang thiu thiu ngủ, tỉnh ngộ ra chàng nhìn thấy hai cục than lửa đỏ lựng giữa tán lá: một con rồng khổng lồ đang nhìn đăm đắm mình, chàng hoảng hốt bỏ chạy và lạc đường, mãi tối mịt mới tìm đến nhà.
Một hôm, nghe thấy tiếng Po Romé đuổi chó su nhà, vị chiêm tinh của vua Po Mưh Taha bảo đấy chính là giọng vua mai sau của Champa.
Sau ba nhát, thân cây Krek to lớn đổ nhào, máu Krek tuôn chảy suốt bảy đêm. Lúc đó, chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên đang phải lo chiến sự bốn bề, đâu đâu cương vực cũng bị xâm phạm, vì muốn giữ được giao hảo giữa hai vương quốc nên đã đồng ý gả công chúa Ngọc Khoa cho vua Po Romé. Một lần vì muốn sang vương quốc Champa chơi, công chúa Ngọc Khoa đã đóng giả dân buôn qua biên ải.
[Links()] Tháp Po Romé, tiếng Chăm là “Bimong Po Romé” được xây dựng từ thế kỷ XVII, thờ vị vua Po Romé, vị vua rốt cục của vương quốc Champa, là di tích được xếp hạng nhà nước giờ, là một trong những di tích văn hóa quan trọng của dân tộc Chăm. Tuy nhiên trong 3 người vợ đó, chỉ có công chúa Ê Đê H Drah Jan Kpă – con gái cưng của một tù trưởng Ê Đê, là người đã sinh ra con cái cho vua Po Romé.
Khi công chúa Ngọc Khoa ốm nặng, có vị chiêm tinh vào cung Po Romé, phán rằng công chúa không bị bệnh, vị chiêm tinh đã bị vua Po Romé đuổi về quê. Nhưng sau này vua Po Romé vẫn cưới thêm một người vợ, là công chúa Ngọc Khoa, con gái của chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên. Hai người vợ của vua Po Romé sống hòa bình với nhau trong hoàng cung. Po Romé sinh ra trong một gia đình khá giả ở Panduranga bởi người mẹ đồng trinh.
Vua Po Romé đã có 2 người vợ xinh đẹp, đã có những đứa con xinh xắn và một vương quốc với những thần dân yêu quý vị vua của mình. Vì chưa có chồng mà có con, nên mẹ con Po Romé bị ông bà ngoại đuổi khỏi nhà, lang thang từ làng này sang làng khác. Po Romé cho lập thủ đô Kraung Ala ở Bal Caung, phát triển công trình thủy lợi như đập Cà Tiêu (Banâk Katéw), đập Chavin (Banâk Caping), đập Marên (Banâk Marén)… tưới cho đồng Kraung Biuh hàng vạn mẫu, củng cố triều đình, trao chức Tả tướng quân, Hữu tướng quân cho Xah Bin, Palak Bin.
Lúc này, vua Po Mưh Taha đã già nhưng chưa tìm được người nối ngôi, vì ông chỉ có 1 người con gái. Sang đến vương quốc Champa, dung nhan của nàng công chúa đã chóng vánh theo tin đồn đến tai nhà vua. Theo Phunutoday. Nàng trở thành thứ hậu Bia Than Can của Po Romé. Po Romé có tài bắn cung, mỗi chiều đi về, chàng mang về những thỏ, sơn dương…Truyền thuyết kể là, trưa nọ, ham mê theo dấu chân nai, chàng đi mãi vào rừng đến mệt lả rồi nằm nghỉ dưới gốc cây cao.
Công chúa Ê đê H Drah Jan Kpă là con gái cưng của một vị tù trưởng người Ê đê. Rồi thân hành qua Kalentan 7 năm dùi mài kinh Coran lẫn phép, gồng mình để hóa giải mâu thuẫn tôn giáo đang ngày một trầm trọng trong vương quốc.
Vua cho mời nàng vào cung và ông vua tuổi ngũ tuần nhưng vẫn còn tư thế dạt dào đã bị choáng váng bởi sắc nàng công chúa tuổi vừa đôi tám. Sau này khi ngôi tháp sụp đổ, tượng bà được đưa vào tháp chính, bên cạnh tượng vua Po Romé.
Trong tiếng Ê đê, H Drah Jan Kpă có tức thị công chúa Hạt mưa, thành ra vị công chúa Ê đê này còn được người Ê đê xưa đến nay gọi cung kính và yêu quý với tên Công chúa Hạt mưa.
Một hôm, vua Po Romé đến xứ sở của người Ê đê, ông ngẫu nhiên gặp cô gái Ê đê xinh đẹp H Drah Jan Kpă và đã say đắm H Drah Jan Kpă ngay cái nhìn trước tiên. Sáng sau khi thức dậy, thần sắc Po Romé hoàn toàn đổi khác: phương khi, oai vệ lạ lùng.
Sau một thoáng ngập ngừng, vua đã làm theo. Nhưng trong những người vợ vua, chỉ có công chúa Hạt mưa – thứ phi Bia Than Can là anh dũng nhảy vào lửa chết theo chồng. Có vị chiêm tinh khác nói rằng, muốn nàng Bia Út khỏi bệnh, nhà vua phải triệt đi cây Krek, cây lim thần biểu trưng sức mạnh của vương quốc.
Khi vua Po Romé gặp H Drah Jan Kpă, vua đã đưa H Drah Jan Kpă về kinh thành, cưới nàng làm vợ hai. Vua Po Romé ngay thức thì cho người sang gặp Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên, xin hỏi công chúa Ngọc Khoa về làm vợ. Để tưởng nhớ vị thứ hậu chung thủy và anh dũng, quần chúng Champa đã lập một ngôi tháp phụ, bên cạnh tháp Po Romé. Định mệnh đã đưa đẩy chàng làm mục đồng cho vua Po Mưh Taha.
Quả nhiên sau này điều đó đã thành sự thực, ngày thứ hậu Bia Than Can hạ sinh các công chúa, hoàng tử, là những ngày kinh kì Champa say men lễ hội, chào đón người kế nghiệp của vua Po Romé. Dung nhan của H Drah Jan Kpă được người Ê đê ví đẹp như hạt mưa, có thể tưới mát cả mùa màng khô hạn, đem đến nhựa sống mới cho muôn cây, muông thú.
Po Romé là vị vua có nhiều công trạng đối với sự nghiệp phát triển của dân tộc Chăm như: dung hòa sự mâu thuẫn giữa cộng đồng người Chăm Ahíer (Chăm ảnh hưởng đạo Bà-la-môn) và cộng đồng người Chăm Awal (Chăm ảnh hưởng Hồi giáo cũ).
Với công lao như vậy nên khi mất, vua được cộng đồng người Chăm tôn thờ như một vị thần.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét