Chính phủ điện tử đóng trọn hai vai.

Bởi công nghệ thông báo là giải pháp hỗ trợ việc kiểm soát quá trình canh tân hành chính, không có nó sẽ không bao giờ đạt đến yêu cầu về minh bạch hóa

Đích lâu dài Ông Lê Bộ Lĩnh, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho rằng việc xây dựng chính phủ điện tử đòi hỏi cố gắng lớn của các cơ quan nhà nước và toàn xã hội, và những đề nghị đặt ra là sự hoàn thiện về mặt công nghệ, sự tuân về mặt pháp luật và hàng ngũ cán bộ có năng lực, trình độ.

Còn theo ông Sơn, việc cung cấp các dịch vụ công qua mạng trong những năm qua vẫn chưa được như sự mong muốn của cả người thực hành lẫn người thụ hưởng. Đây cũng chính là đề nghị về cách tân quy trình công việc, xúc tiến tự động hóa nhờ vào ứng dụng công nghệ thông báo. Cụ thể, ở Đà Nẵng, hiện quờ quạng các xã phường đã có hộp thư điện tử, nhiều dịch vụ công trực tuyến được cung cấp đến người dân.

Trong đó, dịch vụ chứng thực giấy khai sinh có mức độ hài lòng cao, đạt 80%. Có cùng quan điểm với ông Lĩnh, ông Hùng của Bộ Nội vụ cho biết thêm rằng Việt Nam đang đặt ra đích đến năm 2015 tỷ lệ người dân chấp nhận với các dịch vụ của chính phủ điện tử là 60%, và con số này sẽ là 80% vào năm 2020.

2 trong 1 – yêu cầu thế tất Phát biểu tại cuộc hội thảo, ông Lê Mạnh Hà, Phó chủ tịch Ủy ban quần chúng TPHCM, cho rằng nên gộp hai nội dung kể trên vào thành một nhiệm vụ, việc vận dụng công nghệ thông báo cần nằm trong kế hoạch cải cách hành chính.

Ông Sơn cho biết thành thị biển miền Trung này đã cung cấp dịch vụ đăng ký kinh doanh trực tuyến từ năm 2003, nhưng đến năm 2012 phải dừng lại do Bộ Kế hoạch và Đầu tư vận dụng hệ thống phần mềm dùng chung cả nước. Do đó, theo ông Hà, TPHCM dự kiến khôi phục lại hệ thống cũ để phục vụ người dân và doanh nghiệp trên cơ sở đảm bảo việc cung cấp đầy đủ những thông báo mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư yêu cầu, để thống nhất hoạt động với hệ thống toàn quốc.

Trên thực tại, Sở Kế hoạch và Đầu tư TPHCM đang gặp phải tình trạng quá tải bởi mỗi ngày đều có hàng trăm doanh nghiệp đến đây để đăng ký kinh doanh, từ đó dễ phát sinh thụ động. Và địa phương này sẽ phải xin kinh phí từ ngân sách trung ương. Còn những dịch vụ khác như đăng ký quyền sử dụng đất, cấp giấy phép xây dựng, đăng ký kinh doanh thì mức độ hài lòng của người dùng còn thấp.

Tại buổi đối thoại với lãnh đạo khối cơ quan chính phủ nằm trong khuôn khổ cuộc hội nghị nhà nước về chính phủ điện tử diễn ra ở Hà Nội vào cuối tháng 8 vừa qua, ông Phạm Minh Hùng, Phó vụ trưởng Vụ cải cách hành chính, Bộ Nội vụ, cho rằng kế hoạch canh tân hành chính sẽ tạo nền tảng cho việc ứng dụng công nghệ thông tin, trái lại, công nghệ thông tin sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ cải cách hành chính, giúp cho công tác chỉ đạo và điều hành cấp nhà nước được công khai, sáng tỏ.

Nhưng điều mà các nhà lãnh đạo địa phương băn khoăn hơn cả là hệ thống do bộ khai triển đến nay vẫn chưa làm được việc cấp giấy phép đăng ký kinh dinh qua mạng. Ông Hà cho rằng điều quan trọng là cơ quan quản lý quốc gia cần đánh giá xem bây chừ người dân có bằng lòng với các thủ tục hiện hành hay không hay cần đấu giảm số lượng giấy phép trong các thủ tục hành chính.

Đà Nẵng luôn đứng trong danh sách những địa phương dẫn đầu trên cả nước về chỉ số áp dụng công nghệ thông tin. Do đó, hai phần việc này phải được tiến hành song song với nhau. Song, ở Việt Nam lại đang tách hai nội dung này riêng biệt. Tán đồng với ý kiến của ông Lê Mạnh Hà, ông Phạm Kim Sơn, Giám đốc Sở thông báo và Truyền thông Đà Nẵng, san sẻ thêm rằng việc khai triển chính phủ điện tử ở cấp địa phương chưa được thuận tiện vì những lý do kể trên, song mỗi đô thị đã tìm cách thức riêng để khắc phục.

Tuy nhiên, trong hai năm gần đây, khi có quy định giao cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư triển khai hệ thống đăng ký kinh doanh qua mạng thống nhất trên cả nước thì chương trình của TPHCM đã bị sụp đổ hoàn toàn và các doanh nghiệp ở thị thành cũng chẳng thể sử dụng dịch vụ bởi các phần mềm không có tính tương xứng với nhau.

Riêng Sở thông tin và Truyền thông cũng đã kết hợp chém đẹp với Sở Nội vụ (cơ quan chuyên về tổ chức bộ máy) của thị thành để triển khai chính phủ điện tử đạt kết quả. Theo ông, nếu tiến hành cải cách hành chính mà không vận dụng công nghệ thông báo thì sẽ khó thành công. Sau 10 năm thực hiện, đã có tới 50-60% doanh nghiệp trên địa bàn dùng dịch vụ này.

Từ đó, ông Hà đề xuất khi các bộ ngành bắt tay xây dựng một hệ thống công nghệ trong khuôn khổ chính phủ điện tử trên phạm vi toàn quốc thì cần dựa trên nền tảng mà các địa phương đã làm trong thời gian qua để việc kết nối được hiệu quả, tránh đứt quãng và không ảnh hưởng đến hoạt động cung cấp dịch vụ cho người dân. Vân Ly Khi đẩy mạnh việc ứng dụng Chính phủ điện tử, phần nhiều công việc liên can đến thủ tục hành chính sẽ được thực hiện trên máy tính, điều này sẽ góp phần hạn chế tình trạng tham nhũng.

Tỉ dụ, TPHCM là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai dịch vụ đăng ký kinh doanh qua mạng từ năm 2001.

Với kinh nghiệm thực tại ở địa phương mình, ông Hà cho rằng đưa việc ứng dụng công nghệ thông tin tại các cơ quan quốc gia vào trong hoạt động cách tân hành chính sẽ tốt hơn, còn nếu thực hiện song song sẽ khó thành công. Còn ở TPHCM, ông Hà cho biết thị thành đặt ra yêu cầu triển khai ISO tại các cơ quan nhà nước.

Trong thời gian qua, các cơ quan quốc gia, Quốc hội và Chính phủ đã dành sự quan hoài lớn cho hoạt động này và chính phủ điện tử Việt Nam bước đầu được hình thành với đích giúp nâng cao tính sáng tỏ trong công tác quản lý, điều hành của quốc gia, đạt được sự chấp thuận của người dân và doanh nghiệp. Đặt vấn đề như thế, ông nêu tỉ dụ, để một trường quốc tế đi vào hoạt động, trước đây chỉ cần ba loại giấy phép thì nay lại đề nghị thêm một thủ tục nữa; hoặc thủ tục có khi đơn giản nhưng chuyên viên, cán bộ ở cơ quan công quyền lại crếp người dân.

Nhiều đại biểu tham gia cuộc hội thảo cũng cho rằng trong quá trình triển khai chính phủ điện tử tại các địa phương vẫn còn nhiều điểm hạn chế chưa khắc phục được trong một thời kì dài.

Hiện chỉ mới có một số địa phương hăng hái trong công cuộc cải cách thủ tục hành chính như TPHCM, Đà Nẵng, Cần Thơ và Vũng Tàu thực hành việc khảo sát mức độ chấp thuận của người dân với từng dịch vụ.

Mặc dù TPHCM được đánh giá cao trong việc xây dựng chính phủ điện tử, giải pháp công nghệ thông báo được vận dụng ở cấp phường xã và nhiều loại thủ tục hành chính đã được cung cấp trực tuyến đến người dân nhưng ông Hà nhòm việc khai triển chưa sâu sát, cảm nhận của người dân về tính tiện ích của chính phủ điện tử vẫn mờ nhạt.

Để giải quyết vấn đề này, TPHCM có thể phải triển khai một hệ thống đăng ký kinh dinh qua mạng tương thích với hệ thống của Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Đà Nẵng cũng ở trong cảnh ngộ tương tự như TPHCM. Ở quy mô toàn quốc, theo ông Hùng, cần có dụng cụ đo mức độ chấp thuận của người dân với từng dịch vụ mà Chính phủ cung cấp. Cụ thể, cấp bộ ngành áp đặt các hệ thống vận dụng công nghệ thông báo dùng chung toàn quốc mà hệ thống này lại không tương thích và kết nối được với hệ thống mà địa phương đã xây dựng trong nhiều năm qua.

Đã nhiều tháng nay Đà Nẵng không cung cấp dịch vụ công trực tuyến nói trên nữa vì hệ thống cũ đã đầu tư không thể kết nối với hệ thống mới của bộ.