Sự mờ nhạt tính dân tộc trong phim truyện cùng ngắm điện ảnh Việt Nam những năm gần đây.

Tuy nhiên, từ khi ngành điện ảnh cùng các ngành nghệ thuật khác bước vào cơ chế thị trường

Cùng khi đó, nhà nước, mặc dù trong chủ trương, chính sách, luật pháp của mình đã hết sức đúng đắn khi đề cao tầm quan trọng sống còn của tính dân tộc đối với nghệ thuật Việt Nam nói chung và đối với điện ảnh Việt Nam nói riêng, nhưng trong thực tế, thì việc thực hiện những chủ trương, chính sách, pháp luật ấy lại hết sức chậm chạp, hoặc không có mấy hiệu quả.

Còn hình thức thể hiện của những bộ phim trên, cũng không gần gũi, không hợp với cách cảm, cách nghĩ, cách thể hiện của văn hóa và con người Việt Nam. Và cũng để đáp ứng đề nghị tiêu khiển một cách thiển cận, không ít tác giả đã thô thiển bắt chước không chỉ cách diễn đạt, mặc cả nội dung của điện ảnh nước ngoài, nhất là của điện ảnh Mỹ, nhưng lại cố khoác cho sản phẩm của minh một cái vỏ dân tộc lộ liễu, bằng bối cảnh, đạo cụ, phục trang và âm nhạc.

Xét trong thực tại, nguyên cớ của tình trạng trên của phim truyện điện ảnh Việt Nam, có cả nguyên nhân khách quan và duyên do chủ quan. Bên cạnh đó, phim ngoại nhập (đốn là phim giả tưởng và phim hành động của Mỹ ) thường gấp khoảng 10 lần số lượng phim Việt sinh sản trong một năm và chiếm gần hết các xuất chiếu ở các rạp trên toàn quốc, càng làm trầm trọng hơn gu giải trí thuần túy không quốc tịch, không sắc tộc của khán giả Việt.

Đó là tính dân tộc trong rất nhiều tác phẩm phim truyện điện ảnh bị mờ nhạt, bị mất hẳn, thậm chí bị sai lạc, bị lợi dụng. Sang trọng các triều đại, từ thời vua Hùng dựng nước đến giờ. Điều này đồng nghĩa với việc tạo các điều kiện cho những tác giả có nghĩa vụ, có năng lực và lòng đam mê đối với các đề tài giầu bản sắc dân tộc, được trình diễn.

Sự mờ nhạt tính dân tộc trong phim truyện điện ảnh Việt Nam những năm gần đây   Khi phim truyện điện ảnh Việt Nam giàu bản sắc dân tộc, sẽ góp phần củng cố, bảo vệ, xây dựng và phát triển ngành điện ảnh Việt Nam, nền nghệ thuật của sơn hà, cũng như góp phần xây dựng và phát triển sở thích thẩm mỹ, thị hiếu nghệ thuật cần thiết cho các tầng lớp khán giả.

Trong điều kiện cụ thể của điện ảnh Việt Nam hiện nay, để làm được việc trên rất cần sự tác động mang tính chính sách và luật pháp của nhà nước.

(TGĐA) - Chúng ta biết rằng, tính dân tộc tạo nên sự độc đáo, đặc sắc, cho nghệ thuật điện ảnh Việt Nam nói chung và cho phim truyện điện ảnh Việt Nam nói riêng, giúp cho phim truyện điện ảnh Việt Nam có diện mạo khác biệt với phim truyện điện ảnh của các nước khác, đồng thời đảm bảo cho phim truyện điện ảnh Việt Nam hội nhập hiệu quả với phim truyện điện ảnh thế giới, mà không sợ bị đánh mất mình.

Nội dung của một tác phẩm phim truyện điện ảnh bao gồm: đề tài, chủ đề tư tưởng, cốt truyện, cảnh huống, nhân vật. Sẽ có tính dân tộc khi được tả độc đáo, rõ nét, sinh động, ăn nhập cách cảm, cách nghĩ, cách biểu hiện của văn hóa và con người Việt Nam ở mỗi vùng miền, mỗi dân tộc. Ví dụ như việc xây dựng Quỹ tương trợ điện ảnh, để Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch có thể chủ động đầu tư cho các tác phẩm điện ảnh, trong đó vững chắc sẽ có những tác phẩm giầu bản sắc dân tộc, đã được chủ trương và pháp luật của quốc gia khảng định cách đây nhiều năm, nhưng đến tận bây giờ vẫn chưa thực hành được

Ở giác độ chủ quan, thì có thể nói rằng, đa số các tác giả của phim Việt (bao gồm cả các tác giả Việt kiều đang ngày một xuất hiện nhiều hơn trên màn ảnh Việt), như: biên kịch, đạo diễn, họa sỹ, nhạc sỹ, kể cả diễn viên, đạo cụ, phục trang, hóa trang.

Đạo diễn Vũ Xuân Hưng. Không may là số khán giả này lại quyết định không nhỏ tới doanh thu của các rạp và cố nhiên là tới cả doanh thu của các nhà đầu tư làm phim. Để kiếm sống, nhiều người chọn cách chấp nhận làm theo đề nghị của thị trường, mà bản tính là của các nhà đầu tư, là làm phim tiêu khiển, hoặc là phim phải có khả năng giải trí, với đề tài lẩn quất ở thành phố, bỏ phí mảng đề tài rộng lớn ở vùng nông thôn, miền núi, hải đảo, nơi ẩn chứa nhiều nhất các giá trị văn hóa của dân tộc.

Trước mắt, phải xây dựng xong Quỹ hỗ trợ điện ảnh và dùng nó một cách hiệu quả cho các dự án sinh sản phim, mà trong đó ưu tiên cho các dự án giàu bản sác dân tộc.

Hậu quả của hiện trạng mờ nhạt tính dân tộc trong phim truyện điện ảnh Việt Nam, là dẫn tới khả năng mất dần đi vơ những gì là quan trọng, là cần yếu, là tốt đẹp mà tính dân tộc đem lại cho phim truyện điện ảnh Việt Nam như đã nêu ở đầu tham luận.

Bên cạnh đó, chúng ta còn chưa xậy dựng được một hệ thống chuyên gia giỏi, cùng với những nghiên cứu bài bản về các lĩnh vực can dự đến tính dân tộc trong điện ảnh như: bối cảnh, đạo cụ, phục trang, phong tục, tập quán, lễ thức, sinh hoạt.

Sẽ có tính dân tộc, khi tả sắc nét những đặc điểm nổi trội nhất, bản chất nhất của con người và tầng lớp Việt Nam, hay cụ thể hơn, là khi nó đề cập đến những vấn đề then chốt, quan trọng, biệt lập của giang san và con người Việt Nam, ưng chuẩn những tính cách, số, tâm tư, tình cảm và hành động của con người Việt Nam.

Song song bằng cơ chế, chính sách khuyến khích các nhà đầu tư, để họ có thể vừa có nghĩa vụ, vừa náo nức đầu tư cho các dự án làm phim dạng này. Và trong suốt 60 năm hình thành và phát triển, phim truyện điện ảnh Việt Nam mặc dầu chưa đích thực tụ hợp nghiên cứu và trình bày tính dân tộc đến nơi đến chốn, cũng như mặc dù số lượng tác phẩm diễn đạt thật sắc nét, thật sâu đậm, thật phong phú tính dân tộc không nhiều, nhưng cũng đã đủ để góp phần dựng lên diện mạo của một nền điện ảnh Việt Nam có bản sắc dân tộc.

Vì thế, các tác giả khi viết những kịch bản, hay khi thực hiện những bộ phim có nội dung cần đến tư liệu đầy đủ, chính sác của những lĩnh vực này đều hết sức lúng túng, khó khăn, thậm chí chẳng thể tìm ra được. Trong những bộ phim này, tính cách, mệnh, tâm tình, tình cảm và hành động của các nhân vật hoặc bị mờ nhạt, áp đặt, giả tạo, hoặc bị vay mượn của điện ảnh nước ngoài. Vậy xu hướng trên được biểu lộ như thế nào? nguyên nhân, hậu quả và cách khắc phục nó ra sao? Chúng ta biết rằng tính dân tộc trong nghệ thuật điện ảnh Việt Nam nói chung và trong phim truyện điện ảnh Việt Nam nói riêng, được mô tả ở cả nội dung và hình thức thể hiện.

Nhiều phim, nhất là phim hành động và phim kinh dị, hay bắt chước theo cách diễn đạt của phim Mỹ và phim Hồng Kông trước đây

Ở giác độ khách quan, còn phải nói đến cách làm phim thiếu, hay không có tính chuyên nghiệp của hầu hết các đơn vị làm phim truyện điện ảnh trong nước, đã làm ảnh hưởng không tốt tới chất lượng nghệ thuật, trong đó dĩ nhiên tới cả tính dân tộc (nếu có) của bộ phim mà các đơn vị này sản xuất ra.

Ở giác độ khách quan, có thể nhận định rằng, góp phần không nhỏ làm cho tính dân tộc trong phim truyện điện ảnh Việt Nam bị mờ nhạt, bị sai lạc, hoặc bị mất hẳn, là do một bộ phận khá lớn khán giả, nhất là khán giả trẻ, không hứng với những bộ phim có tính dân tộc đậm nét, sâu sắc, mà họ chỉ hướng tới những bộ phim giải trí thuần túy, trong đó có không ít phim có chất lượng nghệ thuật nhạt nhòa, thậm chí kém cỏi.

# Của một tác phẩm phim truyện điện ảnh bao gồm: hình tượng, thủ pháp, ngôn ngữ điện ảnh. Đây là công việc phức tạp, dài lâu, cần được giải quyết một cách bài bản, với sự đồng lòng, hiệp sức của nhiều người, nhiều cơ quan, ban, ngành. Và đặc biệt là trong những năm gần đây, khi nhà nước hạn chế dần đầu tư cho điện ảnh, còn điện ảnh tư nhân (bao gồm cả sinh sản, phát hành và phổ biến phim) lại ngày càng phát triển, đã xuất hiện một thiên hướng không mấy tốt lành cho điện ảnh Việt Nam.

Và để ngăn chặn hiện trạng này, không có cách nào khác, là tạo các điều kiện để cho các tác phẩm phim truyện giàu bản sắc dân tộc xuất hiện ngày một nhiều hơn và đến được với công chúng ngày càng tiện lợi hơn. Những người quyết định hình hài, lẫn hồn vía dân tộc của phim Việt, bị tác động của những trở lực khách quan như đã nêu ở trên, đang rơi vào tình trạng vừa không có đủ điều kiện, vừa không có đủ nhu cầu, hay mong muốn để tìm hiểu, nghiên cứu và biểu thị bản sắc dân tộc trong các tác phẩm của mình.

Khiến cho các nhà đầu tư không dám mạo hiểm đầu tư vào các dự án làm phim có hàm lượng tính dân tộc cao, còn các chủ rạp cũng không mấy đượm đà với loại phim này.

Cùng lúc giải quyết dần những khó khăn, chướng ngại khách quan, chủ quan như đã nêu ở trên. Còn hình thức trình diễn. Trong những năm gần đây, với lý do không thật thuyết phục là phim phải có khán giả, phải đáp ứng được nhu cầu giải trí của những thượng đế đến rạp, mà những thượng đế này phần lớn ở lứa tuổi xanh, nên rất nhiều phim truyện điện ảnh Việt Nam tập trung cốt tử vào mấy thể loại: phim hành động, phim kinh dị, phim hài sinh hoạt, phim ca nhạc, với nội dung hoàn toàn xa lạ với những vấn đề mấu chốt, quan yếu, biệt lập của con người và đất nước Việt Nam.

#. Chúng ta cũng biết rằng tính dân tộc còn là miền đất màu mỡ, sinh động, đặc sắc, vô tận, để phim truyện điện ảnh Việt Nam tìm hiểu, khai khẩn, trình diễn.

# Hết mình qua các tác phẩm, đồng thời đưa được tác phẩm của họ tới rạp chiếu một cách hiệu quả nhất.